Πύλη Ιησού: η «ωραιότερη του Χάνδακα»

Τον Αύγουστο του 1588, όταν φθάνει στην πόλη ο Τζιανμπατίστα ντελ Μόντε, ο αρχηγός του στρατού, σχολιάζει πως, κατά τη γνώμη του, ο Χάνδακας είναι «η πιο ωραία φορτέτσα της Ευρώπης». Ίσως δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ένα χρόνο πριν έχει αποπερατωθεί η Πύλη του Ιησού. Αυτή που αρκετούς αιώνες αργότερα, στο γύρισμα από τον 19ο στον 20ό αιώνα, τραβά την προσοχή του Ιωσήφ Γκερόλα, του Ιταλού ιστορικού και μελετητή της Ενετικής Κρήτης, ο οποίος θα γράψει πως η μνημειακή πρόσοψή της, προς την πλευρά της πόλης, είναι η ωραιότερη του Χάνδακα. Δημιουργός της αριστουργηματικής πρόσοψης θεωρείται ο ιδιοφυής Βερονέζος στρατιωτικός αρχιτέκτονας Μικέλε Σανμικέλι. Η Πύλη του Ιησού είναι μία από τις αστικές-δημόσιες πύλες της πόλης. Άνθρωποι, ζώα και κάρα περνούν από εδώ για να κατευθυνθούν προς νότον. Το όνομά της, όπως και του ομώνυμου προμαχώνα, οφείλεται σε μια μικρή εκκλησία του Ιησού Χριστού που υπήρχε κάποτε δίπλα. Το λαμπρό έργο ολοκληρώνει κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του στην Κρήτη ο Γενικός Προβλεπτής Ιωάννης Μοντσενίγκο, το όνομα του οποίου μνημονεύει μία μεγάλη μαρμάρινη πλάκα με εγχάρακτα και επιχρυσωμένα γράμματα, τοποθετημένη επάνω από την κεντρική είσοδο της πύλης. Στις πλευρές της, δύο μικρότερες πύλες οδηγούν σε δύο παράπλευρες θολοσκέπαστες αίθουσες, όπου φυλάσσονται όπλα και πολεμοφόδια, ενώ επίσης χρησιμοποιούνται ως χώροι για την προσωρινή παραμονή της φρουράς. Στις αρχές του 20ού αιώνα τμήματα του ενετικού τείχους κατεδαφίζονται και δημιουργούνται τα λεγόμενα «ρήγματα», για να διευκολυνθεί η κυκλοφορία των οχημάτων. Ένα από αυτά ανοίγεται ανατολικά από την Πύλη του Ιησού και τον προμαχώνα της. Το ρήγμα γεφυρώνεται τη δεκαετία του ’70, με την κατασκευή της «Καινούργιας Πόρτας», ονομασία που όπως φαίνεται έχει η Πύλη του Ιησού (Porta Nuova) τα τελευταία χρόνια της Βενετοκρατίας. Σήμερα, η επιμήκης θολοσκέπαστη διάβαση φιλοξενεί μια έκθεση αφιερωμένη στον επιφανή Κρητικό λογοτέχνη Νίκο Καζαντζάκη.

Ν. Καζαντζάκης Μια ΟΔΥΣΣΕΙΑ στην ΠΥΛΗ ΙΗΣΟΥ